Luật sư Đỗ Bá Thích – ANS Law giải đáp pháp luật ngày 24/10/2020 trên truyền hình Nhân Dân.

Ngày 24 tháng 10 năm 2020 luật sư Đỗ Bá Thích – giám đốc công ty luật ANS giải đáp pháp luật trên truyền hình nhân dân trong chuyên mục Hộp thư truyền hình về các vấn đề: Di chúc, độ tuổi lập di chúc và hình thức lập di chúc

CHI TIẾT NỘI DUNG

Pháp luật có quy định như thế nào về độ tuổi lập di chúc?

Luật sư Trả lời:

Căn cứ Điều 625 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định về người lập di chúc như sau:

– Người thành niên có đủ điều kiện theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 630 của Bộ luật này có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình.

– Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi được lập di chúc, nếu được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

Theo quy định này thì có thể hiểu rằng người từ đủ 15 tuổi trở lên thì đã có thể lập di chúc theo quy định của pháp luật.

Khi nhờ người làm chứng cho việc lập di chúc thì có lưu ý gì ?

Luật sư trả lời

Căn cứ Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định về người làm chứng cho việc lập di chúc như sau:

Mọi người đều có thể làm chứng cho việc lập di chúc, trừ những người sau đây:

  • Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc.
  • Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc.
  • Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Như vậy thì bạn có thể nhờ bất kỳ ai làm chứng cho việc lập di chúc của mình. Tuy nhiên bạn cần lưu ý 03 trường hợp nêuu trên, những người này bạn không thể nhờ họ làm chứng. Nếu nhờ họ làm chứng thì việc làm chứng này coi như không có giá trị pháp lý.

Người lập di chúc có thể lập di chúc bằng miệng không? Hay bắt buộc phải làm di chúc bằng văn bản?

Luật sư Thích trả lời

Căn cứ Điều 627 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định:

Di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng.

Khoản 1 Điều 629 Bộ luật này cũng có quy định:

Trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản thì có thể lập di chúc miệng.

-> Từ các quy định này thì có thể thấy rằng chỉ có thể lập di chúc miệng khi không thể nào lập di chúc bằng văn bản (khi tính mạng bị cái chết đe dọa). Trong trường hợp thông thường bắt buộc người lập di chúc phải lập bằng văn bản. Cho nên về bản chất thì người lập di chúc không được phép lựa chọn hình thức lập di chúc.

Di chúc bằng văn bản thì đánh máy có hiệu lực không?

Luật sư trả lời:

Căn cứ Điều 634 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định:

Trường hợp người lập di chúc không tự mình viết bản di chúc thì có thể tự mình đánh máy hoặc nhờ người khác viết hoặc đánh máy bản di chúc, nhưng phải có ít nhất là hai người làm chứng. Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt những người làm chứng; những người làm chứng xác nhận chữ ký, điểm chỉ của người lập di chúc và ký vào bản di chúc.

Theo quy định này thì người lập di chúc có thể tự mình đánh máy. Cho nên bạn có thể dùng máy tính để lập di chúc.

Một số lưu ý khi lập di chúc đánh máy:

  • Di chúc đánh máy phải có ít nhất 02 người làm chứng.
  • Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt những người làm chứng.
  • Những người làm chứng xác nhận chữ ký, điểm chỉ của người lập di chúc và ký vào bản di chúc.
  • Việc lập di chúc bằng văn bản có người làm chứng phải tuân theo quy định tại Điều 631 và Điều 632 của Bộ luật này.

TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Tôi muốn lập di chúc để lại căn nhà cho con tôi hiện đang định cư tại Anh. Xin Ban biên tập cho biết, di chúc của tôi có lập được không, lập ở đâu và con gái tôi ở nước ngoài có nhận được phần di sản mà sau khi tôi qua đời để lại không?

LUẬT SƯ TRẢ LỜI: Theo điều 646 Bộ luật Dân sự, “Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết”. Như vậy ông có quyền tự lập di chúc để lại tài sản của mình cho bất kỳ người nào, không phân biệt người đang định cư ở nước ngoài hay người trong nước. Khi chuẩn bị đầy đủ thủ tục, ông có thể đến UBND phường xã, thị trấn hoặc Phòng Công chứng để chứng thực việc lập di chúc của ông.

Sau khi ông qua đời, di chúc phát sinh hiệu lực thì con gái ông ở nước ngoài được nhận di sản do ông để lại. Tuy nhiên, do con gái ông là người Việt Nam định cư tại nước ngoài nên bị hạn chế một số quyền và chỉ được nhận phần giá trị trên di sản mà ông để lại. Trường hợp con ông muốn đứng tên trên căn nhà này thì phải làm thủ tục theo quy định pháp luật Việt Nam đối với trường hợp người định cư tại nước ngoài đứng tên sở hữu nhà ở tại Việt Nam.